REEFolution to organizacja pozarządowa z siedzibą w Kenii i Holandii, założona w 2016 roku w celu odbudowy i ochrony raf koralowych w Kenii wspólnie z lokalnymi społecznościami. Organizacja stworzyła największy oparty na badaniach naukowych projekt odbudowy raf koralowych na kontynencie afrykańskim. W odpowiedzi na rosnącą presję zmian klimatycznych jej najnowszy program koncentruje się na adaptacji do klimatu i przygotowuje koralowce na ocieplający się ocean.
Dzięki wsparciu Care Collective Fund REEFolution testuje również różne formy konstrukcyjne struktur rafowych, które później mają być wytwarzane z lokalnych odpadów. Celem jest odbudowa raf na znacznie większą skalę.
Alfred Rono jest starszym menedżerem projektu w REEFolution i pracuje w Shimoni w Kenii. Odpowiada za codzienne działania w terenie i kieruje REEF Rangers – zespołem nurkowym składającym się z lokalnych mieszkańców. Razem z zespołem na miejscu stanowi kluczowe ogniwo łączące REEFolution z lokalnymi społecznościami przybrzeżnymi oraz ważnymi organami regionalnymi, w tym Kenya Wildlife Service i Kenya Fisheries Service.
Dlaczego powołaliście ten projekt do życia?
Alfred Rono: Rozpoczęliśmy w 2016 roku, ponieważ koralowce wzdłuż kenijskiego wybrzeża gwałtownie zanikały. Przyczyny były spowodowane działalnością człowieka: niszczycielskie metody połowu, zanieczyszczenie środowiska i rosnące temperatury mórz. Ponieważ 90 procent mieszkańców okolicznej społeczności żyje z rybołówstwa, można powiedzieć, że życie tutejszych społeczności przybrzeżnych od pokoleń jest ściśle związane z morzem. Łowią ryby, aby się wyżywić i zarobić na utrzymanie, oraz przyjmują gości przyciąganych przez podwodny świat. Wraz z zanikaniem raf koralowych zagrożone stały się także źródła utrzymania ludności na wybrzeżu. Chcieliśmy pokazać, że rafy te można skutecznie odbudowywać wspólnie ze społecznościami przybrzeżnymi, a tym samym wzmacniać lokalną odpowiedzialność za ich ochronę.
Co dokładnie robicie na miejscu i jak wygląda dla Ciebie typowy dzień pracy?
Alfred Rono: Najpierw zawsze pytamy, jak się wszyscy miewają. Następnie omawiamy plan na dany dzień – czy to prace podwodne, czy zadania przy biurku. Na tablicy planistycznej zapisujemy wszystkie zadania: działania, miejsca nurkowań lub snorkelingu oraz podział zespołu. Gdy wszystko jest ustalone, ruszamy do działania. REEF Rangers wypływają na nurkowanie, podczas gdy reszta zespołu zajmuje się swoimi codziennymi zadaniami. Moim głównym zadaniem jest dbanie przez cały dzień o to, aby praca przebiegała zgodnie z planem, i wspieranie zespołu wszędzie tam, gdzie potrzebna jest pomoc.
Co było do tej pory Waszym największym wyzwaniem i czego się z tego nauczyliście?
Alfred Rono: Najtrudniejsza lekcja nadeszła w 2024 roku: jedno z najpoważniejszych globalnych blaknięć koralowców w historii pomiarów zniszczyło w naszym regionie projektowym szacunkowo 70 procent koralowców. To boleśnie uświadomiło nam, że sama odbudowa już nie wystarcza do ochrony raf koralowych. Nawet starannie hodowane, a następnie osadzane koralowce obumierały tak samo jak te dziko rosnące, ponieważ woda morska stała się zbyt gorąca.
Skłoniło nas to do zmiany myślenia w dwóch obszarach. Po pierwsze, odbudowa raf koralowych musi być skuteczna: potrzebujemy koralowców, które rzeczywiście będą w stanie wytrzymać ocieplający się ocean. Dlatego tworzymy kompleksowy program adaptacji do klimatu, aby rozwijać odporne na ciepło wschodnioafrykańskie koralowce. To kluczowe, aby nasza praca przynosiła długofalowe rezultaty. Po drugie – i tutaj pojawia się wsparcie ze strony Care Collective Fund – chcemy odbudowywać rafy na dużą skalę. Dlatego wspólnie badamy, jak materiały odpadowe, takie jak łupiny orzechów kokosowych, algi sargassowe i szkło, mogą posłużyć jako zamiennik betonu. Te niedrogie alternatywy mają tę zaletę, że pozwalają na ponowne wykorzystanie większej ilości materiałów i kupowanie ich bezpośrednio od lokalnej ludności. Ponadto mają mniejszy ślad ekologiczny i generują mniejszą emisję CO₂.
Co wsparcie Care Collective Fund oznacza dla Waszego projektu?
Alfred Rono: Care Collective Fund pomaga nam testować formy konstrukcyjne i w ten sposób udowodnić, że rafy można odbudowywać na dużą skalę. Dzięki wsparciu GOT BAG produkujemy 128 betonowych prototypów i umieszczamy je w morzu w dwóch lokalizacjach w Shimoni. Następnie obserwujemy, czy porastają je koralowce, czy powracają ryby i czy struktury pozostają stabilne. Dofinansowanie pokrywa również koszt kamer i modelowania 3D, za pomocą których dokumentujemy ten rozwój, a także spotkań, podczas których dzielimy się wynikami z ludźmi, których źródła utrzymania zależą od tych raf. Gdy będziemy wiedzieć, że formy się sprawdzają, będziemy mogli wytwarzać właściwe struktury rafowe z materiałów pochodzących z recyklingu.
Co chcecie osiągnąć w ciągu najbliższych dwunastu miesięcy?
Alfred Rono: W ciągu nadchodzących dwunastu miesięcy skupiamy się na wykazaniu skuteczności i funkcjonalności bloków ReefXycle oraz na stworzeniu lokalnego zakładu produkcyjnego. Dzięki temu lokalna społeczność będzie mogła samodzielnie wytwarzać te bloki, a my chcemy wzbudzić zainteresowanie nowych organizacji partnerskich. Konkretnie chcemy w tym roku wyprodukować około 3000 bloków ReefXycle z lokalnie pozyskiwanych materiałów pochodzących z recyklingu. Jednocześnie szkolimy naszych REEF Rangers w zakresie składania bloków, umieszczania ich w morzu i przymocowywania do nich koralowców.
Równolegle, w ramach Mkwiro Restoration Program, będziemy dalej rozbudowywać nasze stacje hodowli koralowców. Naszym celem jest umieszczenie około 10 000 fragmentów koralowców na blokach rafowych. Ponadto pogłębimy współpracę z instytucjami badawczymi i lokalnymi społecznościami, aby monitorować wpływ na środowisko i dalej rozwijać nasze adaptacyjne metody odbudowy.
Do końca roku chcemy pokazać, że z materiałów odpadowych można budować skuteczne i niedrogie sztuczne rafy, które świetnie rozwijają się w wodach Kenii. Jeśli to się uda, podejście to mogłoby stanowić przełom w działaniach na rzecz odbudowy raf koralowych i zostać zaadaptowane na całym świecie.
