REEFolution is een ngo gevestigd in Kenia en Nederland, die in 2016 werd opgericht om samen met lokale gemeenschappen koraalriffen in Kenia te herstellen en te beschermen. De organisatie heeft het grootste wetenschappelijk onderbouwde project voor koraalrifherstel op het Afrikaanse vasteland opgebouwd. Als reactie op de toenemende druk van klimaatverandering richt haar nieuwste programma zich op klimaatadaptatie en bereidt het koralen voor op een opwarmende oceaan.
Met steun van het Care Collective Fund test REEFolution daarnaast verschillende ontwerpen voor rifstructuren, die later van lokale afvalmaterialen moeten worden gemaakt. Het doel is om riffen op veel grotere schaal te herstellen.
Alfred Rono is senior projectmanager bij REEFolution en werkt in Shimoni, Kenia. Hij is verantwoordelijk voor de dagelijkse werkzaamheden ter plaatse en geeft leiding aan de REEF Rangers, een duikteam uit de lokale bevolking. Samen met het lokale team vormt hij de centrale schakel tussen REEFolution en de lokale kustgemeenschappen en belangrijke regionale instanties, waaronder de Kenya Wildlife Service en de Kenya Fisheries Service.
Waarom zijn jullie dit project gestart?
Alfred Rono: We zijn in 2016 begonnen omdat de koralen langs de Keniaanse kust snel achteruitgingen. De oorzaken waren door de mens veroorzaakt: verwoestende visserijmethoden, vervuiling en stijgende zeetemperaturen. Aangezien 90 procent van de mensen in de omliggende gemeenschap van de visserij leeft, kun je zeggen dat het leven van de kustgemeenschappen hier al generaties lang nauw verbonden is met de zee. Ze vissen om zichzelf te voeden en in hun levensonderhoud te voorzien, en ontvangen bezoekers die worden aangetrokken door de onderwaterwereld. Met de achteruitgang van de koraalriffen kwam ook het levensonderhoud van de kustbevolking in gevaar. We wilden laten zien dat deze riffen samen met de kustgemeenschappen effectief kunnen worden hersteld en dat daardoor tegelijkertijd de lokale verantwoordelijkheid voor de bescherming ervan wordt versterkt.
Wat doen jullie precies ter plaatse en hoe ziet een typische werkdag er voor jou uit?
Alfred Rono: Eerst vragen we altijd hoe het met iedereen gaat. Daarna bespreken we wat er voor de dag op de planning staat – van werkzaamheden onder water tot taken aan het bureau. Op een planningsbord houden we alle taken bij: de activiteiten, de locaties voor duik- of snorkelmissies en de teamverdeling. Zodra alles is afgestemd, gaan we aan de slag. De REEF Rangers gaan het water op om te duiken, terwijl de rest van het team zich bezighoudt met de overige dagelijkse taken. Mijn belangrijkste taak is om er gedurende de dag voor te zorgen dat het werk volgens plan verloopt en om het team te ondersteunen waar hulp nodig is.
Wat was tot nu toe jullie grootste uitdaging en wat hebben jullie daarvan geleerd?
Alfred Rono: De hardste les kwam in 2024: een van de zwaarste wereldwijde koraalverblekingen sinds het begin van de metingen verwoestte naar schatting 70 procent van het koraal in onze projectregio. Dat maakte ons pijnlijk duidelijk dat herstel alleen niet meer volstaat om koraalriffen te beschermen. Zelfs zorgvuldig gekweekte en vervolgens uitgezette koralen stierven net zo goed als in het wild gegroeide koralen, omdat het zeewater te warm werd.
Dat heeft ons ertoe gebracht om op twee vlakken anders te gaan denken. Ten eerste moet het herstel van koraalriffen effectief zijn: we hebben koralen nodig die echt bestand zijn tegen een opwarmende oceaan. Daarom bouwen we een uitgebreid programma voor klimaatadaptatie op om hittetolerante Oost-Afrikaanse koralen te ontwikkelen. Dat is cruciaal om ons werk ook op de lange termijn effectief te laten zijn. Ten tweede – en hier komt de steun van het Care Collective Fund van pas – willen we riffen op grote schaal herstellen. Daarom onderzoeken we samen hoe afvalmaterialen zoals kokosnootschillen, sargassum-zeewier en glas kunnen worden gebruikt als vervanging voor beton. Deze voordelige alternatieven hebben het voordeel dat meer materialen worden hergebruikt en rechtstreeks van de lokale bevolking worden gekocht. Bovendien hebben ze een kleinere ecologische voetafdruk en veroorzaken ze minder CO₂-uitstoot.
Wat betekent de steun van het Care Collective Fund voor jullie project?
Alfred Rono: Het Care Collective Fund steunt ons bij het testen van de ontwerpen en het aantonen dat riffen op grote schaal hersteld kunnen worden. Met de steun van GOT BAG maken we 128 betonnen prototypes en plaatsen we deze op twee locaties in Shimoni in zee. Vervolgens houden we in de gaten of er koraal op groeit, vissen terugkeren en de structuren stabiel blijven. De financiering bekostigt ook de camera's en de 3D-modellering waarmee we deze ontwikkeling documenteren, evenals de bijeenkomsten waarin we de resultaten delen met de mensen van wie het levensonderhoud van deze riffen afhangt. Zodra we weten dat de ontwerpen werken, kunnen we de uiteindelijke rifstructuren van gerecyclede materialen maken.
Wat willen jullie in de komende twaalf maanden bereiken?
Alfred Rono: In de komende twaalf maanden richten we ons op het aantonen van de effectiviteit en functionaliteit van de ReefXycle-blokken en het opzetten van een lokale productielocatie. Hierdoor moet de lokale gemeenschap de blokken zelf kunnen produceren en willen we de interesse wekken van nieuwe partnerorganisaties. Concreet willen we dit jaar ongeveer 3.000 ReefXycle-blokken maken van lokaal ingekochte gerecyclede materialen. Tegelijkertijd trainen we onze REEF Rangers in het in elkaar zetten van de blokken, het plaatsen ervan in zee en het bevestigen van koraal eraan.
Tegelijkertijd zullen we in het kader van het Mkwiro Restoration Program onze koraalkwekerijen verder uitbreiden. Ons doel is om ongeveer 10.000 koraalfragmenten op de rifblokken te plaatsen. Daarnaast gaan we de samenwerking met onderzoeksinstellingen en lokale gemeenschappen verdiepen om de ecologische impact te monitoren en onze adaptieve herstelmethoden verder te ontwikkelen.
Tegen het einde van het jaar willen we laten zien dat er van afvalmaterialen effectieve en voordelige kunstmatige riffen kunnen worden gebouwd die goed gedijen in de Keniaanse wateren. Als ons dat lukt, zou deze aanpak het herstel van koraalriffen baanbrekend kunnen veranderen en wereldwijd kunnen worden overgenomen.
